Wanneer heb je een architect nodig bij een verbouwing?

Een architect is in België verplicht voor elke bouw of verbouwing waarvoor een vergunning nodig is, behalve in de gevallen waarvoor de wet een uitzondering maakt. Dat staat in de wet van 20 februari 1939. Voor heel wat kleinere renovaties heb je in Vlaanderen dus geen architect nodig, maar zodra je aan de stabiliteit van je woning raakt, verandert dat.

Werken zonder architect

Vlaanderen somt op welke werken vrijgesteld zijn van de medewerking van een architect. Voorbeelden uit de informatie op vlaanderen.be:

• De meeste binnenverbouwingen zonder stabiliteitswerken.
• Ramen en deuren plaatsen, wijzigen of dichtmaken, als er geen stabiliteitswerken nodig zijn.
• Dakvlakramen, als de draagstructuur van het dak niet wijzigt.
• Dakkapellen die samen maximaal een vierde van de dakoppervlakte innemen.
• Een veranda of soortgelijke constructie van minstens 75 procent glas, tot 40 vierkante meter, met een kroonlijsthoogte tot 3 meter en een nokhoogte tot 4,50 meter, als de stabiliteit niet wijzigt.
• Het slopen van losstaande gebouwen.

Wanneer wel een architect

Zodra er stabiliteitswerken bij komen kijken, moet je een architect aanstellen. Denk aan het uitbreken van een draagmuur, het vergroten van een gevelopening met een nieuwe latei of balk, of een aanbouw die niet onder de uitzonderingen valt. Ook voor nieuwbouw en grotere uitbreidingen is een architect nodig.

Vergunning en architect zijn twee verschillende vragen

Verwar de twee niet. Een veranda tot 40 vierkante meter heeft sinds 1 maart 2026 wel een omgevingsvergunning nodig, maar onder voorwaarden geen architect. Omgekeerd kan een binnenverbouwing vrijgesteld zijn van vergunning, maar toch een architect vragen als ze aan de stabiliteit raakt. Ga dus beide vragen apart na.

Wat een architect voor je doet

De architect ontwerpt je project en controleert de uitvoering. Hij adviseert je over keuzes die binnen je budget passen, kijkt facturen na en waakt erover dat aannemers materialen en werkwijzen gebruiken die overeenkomen met het lastenboek. De FOD Economie omschrijft hem als je vertrouwenspersoon tijdens het bouwproces.

Verzekering

Wanneer een architect verplicht is, moeten zowel de architect als de aannemers verzekerd zijn voor hun tienjarige aansprakelijkheid, voor woningen met een vergunning afgeleverd na 1 juli 2018. De architect moet erop toezien dat de aannemers hun attest vóór de start bezorgen.

Ook zonder verplichting kan het zinvol zijn

Ook als een architect niet verplicht is, kan hij nuttig zijn: bij een grondige renovatie met veel vakmannen, bij twijfel over de indeling, of als je wilt weten wat er op je perceel mogelijk is. Vraag dan welke opdracht hij kan opnemen, van een beperkt advies tot de volledige begeleiding.

Twijfel je of je werken een vergunning of een architect vragen, contacteer dan de dienst omgeving van je gemeente. Lokale regels kunnen strenger zijn dan de Vlaamse.

Een architect kiezen

Vraag bij een eerste gesprek naar voorbeelden van vergelijkbare projecten en hoe de architect de werfopvolging aanpakt. Vraag ook hoe zijn ereloon berekend wordt en wat er precies in zijn opdracht zit. Meer informatie over het beroep vind je bij de Orde van Architecten. Kies iemand bij wie je je vragen vrij kunt stellen: je werkt vaak lange tijd samen.