IBA: wanneer moet je je afvalwater zelf zuiveren?

In Vlaanderen moet al het huishoudelijk afvalwater gezuiverd worden. Meestal gebeurt dat via de riolering en een zuiveringsinstallatie van Aquafin. Waar geen riolering komt, moet het afvalwater ter plaatse gezuiverd worden in een individuele behandelingsinstallatie, kortweg IBA.

Wat is een IBA?

Een IBA is volgens de VMM een installatie die zowel grijs afvalwater, van keuken, bad en wasmachine, als zwart afvalwater, van het toilet, zuivert. Aquafin legt uit dat ze werkt volgens hetzelfde principe als een grote zuiveringsinstallatie, maar op kleine schaal, met een voorbehandeling, een biologische zuivering en een nabehandeling.

Het zoneringsplan beslist

Of je moet aansluiten op de riolering of zelf moet zuiveren, kies je niet zelf. Het zoneringsplan van je gemeente legt dat per adres vast. De VMM onderscheidt deze zones:

• centraal gebied en collectief geoptimaliseerd buitengebied: aansluiten op de riolering is verplicht;
• collectief te optimaliseren buitengebied: aansluiten is verplicht zodra de riolering er ligt; tot dan kan een septische put nodig zijn en is een IBA soms tijdelijk toegelaten;
• individueel te optimaliseren buitengebied: aansluiten is niet mogelijk en een IBA is verplicht;
• niet-gezoneerde gebouwen, zoals nieuwe verkavelingen: tenzij rechtstreeks aansluiten mogelijk is, gelden dezelfde regels als in het individueel te optimaliseren buitengebied.

Je vindt je zone op de kaart van het zoneringsplan bij de VMM, in je woningpas of bij je rioolbeheerder.

Wanneer moet de IBA er komen?

Bij nieuwbouw moet je volgens de VMM meteen in orde zijn. Voor bestaande woningen in het individueel te optimaliseren buitengebied moet de IBA er komen wanneer de gemeente of de rioolbeheerder contact met je opneemt. Bij het aansluiten van de IBA moet het regenwater afgekoppeld worden van de afvalwaterleidingen.

Wie plaatst en betaalt?

Een IBA plaatsen is in de eerste plaats de verplichting van de eigenaar. Sommige gemeenten kiezen voor een collectieve aanpak: dan koopt, plaatst en onderhoudt de gemeente, de rioolbeheerder of Aquafin de IBA als dienstverlening. Volgens Aquafin zijn in het individuele scenario de kosten van aankoop, plaatsing en onderhoud voor de eigenaar. Vraag bij je gemeente welke aanpak er geldt en of er een gemeentelijke premie is.

Aquafin vermeldt ook dat eigenaars die zelf een IBA kopen en onderhouden, bij de gemeente een vrijstelling kunnen vragen van de bovengemeentelijke saneringsbijdrage op hun waterfactuur, en om de vijf jaar een attest moeten aanvragen.

Keuring en onderhoud

Wie een IBA plaatst, moet zijn privéwaterafvoer laten keuren; vlaanderen.be noemt de installatie van een individuele zuivering uitdrukkelijk als een van de situaties waarin de keuring verplicht is. De IBA moet altijd bereikbaar blijven voor onderhoud en ruiming, en de eigenaar blijft verantwoordelijk voor het naleven van de lozingsnormen.

Wat je de installateur vraagt

• Welk type IBA stel je voor, en voor hoeveel inwoners is ze ontworpen?
• Waar gaat het gezuiverde water naartoe: een gracht, een regenwaterafvoer of een infiltratievoorziening?
• Welk onderhoud is nodig, en hoe vaak moet het slib geruimd worden?
• Is de installatie klaar voor de keuring van de privéwaterafvoer?